USAK ÜLKE PROFİLLERİ

ÜRDÜN

I) Tarihsel Bakış: Ürdün ya da resmi adıyla Ürdün Haşimi Krallığı Ortadoğuda bir Arap

Ülkesidir. İslamiyettin yayılmasıyla Arap - İslam sınırları içine girdi.

Daha sonra; önce Memlük, sonar Osmanlı egemenliğine giren Ürdün,

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı egemenliğinden çıktı. 1921

yılında İngiliz mandası olarak Mavera-i Ürdün Emirliği adını aldı ve

başına da Şerif Hüseyin'in oğlu I. Abdullah geçti. II. Dünya Savaşı’ndan

sonra bağımsız bir krallık oldu.

II) Coğrafya:

Konum: Orta doğu ve Suudi Arabistan’ın kuzey batısı.

Coğrafi konumu: 31 00 K, 36 00 D

Haritadaki konumu: Orda doğu

Yüzölçümü:

Toplam: 92,300 km²

Kara: 91,971 km²

Su: 329 km²

Toplam Sınır: 5,968 km

Sınır Komşuları:

Toplam: 1,635 km

Irak 181 km, İsrail 238 km, Suudi Arabistan 744 km, Suriye 375 km, Batı Şeria 97 km

Sahil şeridi: 26 km

Kara suları: 3 nm

İklim: Kuru çöl iklimi. Batı kısımlarda Kasım - Nisan ayları arasında yağmur mevsimi yaşanır.

Arazi yapısı: Çoğunlukla doğu kısmı çöldür. Batı kısmı dağlıktır; Büyük Yarık Vadisi.

Deniz seviyesinden yüksekliği: En alçak noktası: Dead Sea -408 m;

En yüksek noktası: Jabal Ram: 1,734 m

Doğal kaynakları: Fosfat, Potas, Kaya Petrolü

Kullanılan arazi: Ekilebilir arazi: % 3,32

Kalıcı ekinler: %1

Diğer: 95,5 (2005)

Sulanan arazi: 750 km² (2003 verileri)

Toplam yenilenebilir su miktarı: 0,9 m3

Doğal afetler: Dönemsel Depremler

Çevresel:

Yürürlükteki konular: Temiz su kaynaklarının yetersizliği, erozyon, çölleşme.

Uluslararası Antlaşmalar: Biyolojik çeşitlilik, İklim değişikliği, Kyoto-protokolü, Çölleşme, Yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan türler, Tehlikeli atıklar, Deniz hukuku, Ozon Tabakasını koruma (imzalandılar ama henüz yürürlüğe girmediler)

III) Demografi:

Nüfus:

6.053.193 (Temmuz 2007 tahmini)

Nüfus artış oranı: % 2.412 (2007 tahmini )

Yaş Dağılımı: 0–4–14 yaş: % 33 (Erkek 1.018.934/ Kadın 977,645)

15–64 yaş: % 63 (Erkek 2.037.550/ Kadın 1.777.361)

65 yaş ve üstü: % 4 (Erkek 117,279/ Kadın 124,424) (2007 tahmini)

Doğum oranı: 20,69 (2007 tahmini)

Ölüm oranı: 2,68 (2007 tahmini)

Mülteci oranı: 6,11/1,000 nüfus (2007 tahmini)

Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 47,2 yil

Erkek: 46.17 yıl Kadın: 48.27 yıl (2007 verileri)

Ortalama çocuk sayısı: 5.56 çocuk/1 kadın (2007 tahmini)

Ortalama yaşam ömrü: 78,55 yaş

Erkek: 76,04 yaş

Kadın: 81,22 yaş

HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: % 0,1 den az (2001 verileri)

HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 600 (2003 verileri)

HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 500 den az (2003 verileri)

Ulus: Ürdün nüfusunun etnik dağılımı:

v Arap % 98

v Çerkez % 1

v Ermeni %1

Din: Müslümanlık % 92, Hristiyanlik % 6 (2001)

Diller: Arapça (resmi), İngilizce orta ve üst sınıflarca anlaşılıyor

Okuryazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler toplam nüfusta: % 89,9

Erkek: %95,1Kadın: % 84,7 (2003 verileri)

Ülke Adı:

Bilinen resmi tam adı: Ürdün Haşmeti Krallığı
Bilinen resmi kısa adı: Ürdün

Yerel tam adı: Al Mamlakah al Urduniyah al Hashimiyah

Yerel kısa adı: Al Urdun

Yönetim Şekli: Anayasal Monarşi

Başkent: Amman

Coğrafi koordinatları: 31 57 K, 35 56 D

Saat Farkı: UTC+2 (7 saat Washington DC den önde)

İdari Bölümler: 12 bölge; Ajlun, Al 'Aqabah, Al Balqa', Al Karak, Al Mafraq, 'Amman, At

Tafilah, Az Zarqa', Irbid, Jarash, Ma'an, Madaba

Bağımsızlık: 25 Mayıs 1946 (İngiliz Mandasından)

Milli Bayram: Kurtuluş günü 25 Mayıs

Anayasa: 1 Ocak 1952 (birçok kez düzenlendi)

Yasal Sistem: İslam hukukuna Fransız kanunlarına dayanmaktadır

Oy Kullanma Hakkı: Genel olarak 18 yaşındaki herkes oy kullanabilmektedir.

İdari Görev:

Devlet Başkanı: Kral II. Abdullah (7 Şubat 1999-)

Hükümet Başkanı: Başbakan Nader al-DAHABİ (25 Kasım 2007’den beri)
Kabine: Üyeleri Başbakanı tarafından Krala danışılarak atanır

Seçimler: Monarşi kalıtsaldır. Aileden gelir. Başbakanı is kral atar.

Yasama Organı: Tek meclisli sistem vardır (Mecli-i al-Umma), Senato (Meclis-i Ayan)

vardır 55 sandalye) senato üyeleri 4 yıl için kral tarafından atanır. Temsilciler Meclisi (Meclis-i al Nuwaab 110 sandalye) üyeleri nispi temsil yönteminde oy çokluğuyla 4 yıl için seçilir. 6 sandalye kadın temsilciler için ayrılmıştır

Yargı Organı: Anayasa Mahkemesi, Temyiz Mahkemesi,

Siyasi Parti ve Liderler: al-Ahd Party, Arap İslam Demokrasi Hareketleri partisi [Yusuf ABU BAKR], Arap Sosyalist Partisi [Taysir al-HIMSI]; Ba'th Arap İlerleme Partisi [Fu'ad DABBUR]; Özgürlük partisi; Gelecek Partisi; İslami Hareket Partisi IAF [Zaki Sa'ed BANI IRSHEID]; İslamcı Merkez Parti [Marwan al-FAURI]; Ürdün Arap Partisi; Ürdün Arap Yeni Şafak Partisi; Ürdün Arap Partisi; Ürdün Vatandaşları Hak Hareketi; Ürdün Kominist Parti [Munir HAMARINAH]; Ürdün Kominist İşçi Partisi; Ürdün Demokratik Sol Parti [Musa MA'AYTEH]; Ürdün Demokratik Popular Birleşim Partisi [Sa'id Dhiyab Ali MUSTAFA]; Ürdün Nesil Partisi [Muhammad KHALAYLEH]; Ürdün Yeşiller Partisi [Muhammad BATAYNEH]; Ürdün İşçi Partisi [Dr. Mazin Sulayman Jiryis HANNA]; Ürdün Barış Partisi; Ürdün Demokratik Halk Partisi (Hashd) [Ahmad YUSUF]; Ürdün Refah Partisi; Milli Hareket Partisi (Haqq) [Tariq al-KAYYALI]; Ulusal Anayasa Partisi [Abdul Hadi MAJALI]; İlerleme Partisi[Fawwaz al-ZUBI]

Siyasi Baskı Grupları ve Liderler: Normalleşme Karşıtı Komitesi (Ali Abu SUKKAR), Ürdün Basın Birliği (Sayf al-SHARIF), Müslüman Kardeşler (Salem AL-FALAHAT)

Üye Olduğu Uluslararası Örgüt ve Kuruluşlar: ABEDA, AFESD, AMF, CAEU, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, LAS, MIGA, MINUSTAH, MONUC, NAM, OIC, OPCW, OSCE (partner), PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNMEE, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNOMIG, UNRWA, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO

Ürdün’ün ABD Diplomatik Temsilcisi:

Elçi: Prens ZEID Ra'ad Zeid al-Hussein,

Arşiv Dairesi: 3504 International Drive NW, Washington, DC 20008

Telefon: [1] (202) 966–2664

Fax: [1] (202) 966–3110

ABD’nin Ürdün Diplomatik Temsilci:

Elçi: David M. HALE

Büyükelçi: Abdoun, Amman

Posta Adresi: P. O. Box 354, Amman 11118 Jordan; Unit 70200, Box 5, APO AE 09892–0200

Telefon: [962] (6) 590–6000

Fax: [962] (6) 592–0121

Ürdün’ün Türkiye’deki Diplomatik Temsilciliği:

Büyükelçi: Faris al-Mufti

Posta Adresi: Dede Korkut Sok. No:18 Çankaya – ANKARA

Telefon: ( + 90 312 ) 440 20 54 – 440 45 94

Fax: ( + 90 312 ) 440 43 27

Türkiye’nin Ürdün Diplomatik Temsilciliği:

Posta Adresi: Jabal Amman, 2^nd circle, Abbas Mahmoud Al Aqqad Street, No:31

Telefon: (962–6) 464 12 51 – 464 12 52 – 464 13 16

Fax: (962–6) 461 23 53

Bayrak Şekli: 3 eşit bant vardır. Üstteki siyah bant Abbasi Halifeliğini temsil etmektedir. Beyaz bant Emevi halifeliğini temsil etmektedir. Yeşil bant ise Fatimi halifeliğini temsil ediyor. Kırmızı ikizkenar üçgen ise 1916 büyük Arap isyanını temsil etmektedir ve küçük yeşil-beyaz nokta Kurandaki el-Fatiha suresinden yeşil nokta ise tek Tanrıya olan inancı, milli ruha, sosyal adalete, alçak gönüllülüğü, erdeme ve düşü tasvir ediyor.

IV) Ekonomik Yapısı

Ekonominin Genel Görünüşü: Ürdün yetersiz su, petrol ve diğer doğal kaynaklar ile küçük bir Arap ülkesidir. Yoksulluk, işsizlik ve enflasyon en esaslı problemlerdir. 1999 dan beri Kral II. Abdullah yaşam standardını artıracak uzun vadeli büyük ekonomik reformlar yapmıştır

GSYİH (Resmi Döviz Kuru): 13,55 milyar $ (2007 tahmini)

GSYİH (Reel Büyüme): % 5,7 (2007 tahmini)

GSYİH – Kişi Başına Düşen: 4,700 $ (2007 tahmini)

GSYİH –Sektörel Bileşim: Tarım: % 3,7

Endüstri: % 10,5

Hizmet: % 85,8 (2007 tahmini)

İş gücü: 1,563 milyon (2006)

Çalışan iş gücü: Tarım: % 5

Endüstri % 12,5

Hizmet: % 82,5 (2001 tahmini)

İşsizlik Oranı: % 13,5; gayri resmi işsizlik oranı ise yaklaşık % 30 (2007 tahmini)

Fakirlik sınırının altındaki nüfus: % 14,2 (2002 tahmini)

Ev gelirleri veya yüzdelik paylaşım olarak tüketim:

Ø En düşük % 10: % 2,7

Ø En yüksek % 10: % 30,6 (2003)

Enflasyon Oranı (tüketici fiyatları): % 4,9 (2007)

Yatırım (Gayrisafi Sabit Sermaye Yatırımları): GSYİH’nin % 27,8’i (2007)

Bütçe:

Ø Gelirler: 4,999 milyar $

Ø Giderler: 6,449 milyar $ (2007 verileri)

Kamu Borcu: GSYİH nin % 67,2’ i (2007)

Tarım Ürünleri: Narenciye, domates, salatalık, zeytin, koyun, kümes hayvanları, çilek, mandıra ve tek çekirdekli meyveler.

Endüstri Ürünleri: Giyim sanayi, fosfat madenciliği, gübre, ilaç, petrol rafinerisi, tutkal, kalya taşı, inorganik kimyasallar, turizm.

Endüstri Büyüme Oranı: % 7,7 (2007 verileri)

Elektrik:

Ø Elektrik Üretimi: 9,074 milyar KW (2005)

Ø Elektrik Tüketimi: 8,49 milyar KW (2005)

Ø Elektrik İhracatı: 4 milyon KW (2005)

Ø Elektrik İthalatı: 741 milyon KW (2005)

Petrol:

Ø Petrol Üretimi: 0 bbl/1 gün (2005 verileri)

Ø Petrol Tüketimi: 109,000 bbl/1 gün (2005 verileri)

Ø Petrol İhracatı: 0 bbl/1 gün (2005 verileri)

Ø Petrol İthalatı: 106,400 bbl/1 gün (2005 verileri)

Ø Petrol Çıkartılan Rezervler: 1 milyon bbl (2006 verileri)

Ø Doğal Gaz Üretimi: 268,5 milyon m³ (2005 verileri)

Ø Doğal Gaz Tüketimi: 1,496 milyar m³ (2005 verileri)

Ø Doğal Gaz İhracatı: 0 m³ (2005 verileri)

Ø Doğal Gaz İthalatı: 1,228 milyar m³ (2005 verileri)

Ø Doğal Gaz Çıkartılan Rezervler: 5,975 milyar m³ (2006 verileri)

Cari İşlemler Dengesi: -1,69 milyar $ (2007 verileri)

İhracat: 6,037 milyar $ (2007 verileri)

Ürdün'ün İhracat Ürünleri: Tekstil, ilsç, kalya taşı, fosfat, gübre, sebze

İhracat Ortakları: ABD % 25,2, Irak % 16,9, Hindistan % 8 Suudi Arabistan % 5.8, Suriye % 4.7 (2006)

İthalat: 11.08 milyar $ (2007 verileri.)

Ürdün'ün İthalat Ortakları: Çin % 8, Almanya % 8,2, Suudi Arabistan % 23,2 Amerika % 5,3 (2006)

İktisadi Yardım – Bağış: ODA, 752 milyon $ (2005)

Yabancı Döviz ve Altın Rezervleri: 8,595 milyar $ (2007 verileri)

Dış Borçlar: 7,483 milyar $ (2005 verileri)

Doğrudan Yabancı Yatırım Stokları – Yurtiçi: 8,154 milyar $ (2006 verileri)

Doğrudan Yabancı Yatırım Stokları – Yurtdışı: Bu veriye ulaşılamıyor

Para Birimi: Ürdün dinarı

Döviz Kuru: 1 $=0,709 (2007), 0,709 (2006), 0,709 (2005), 0,709 (2004)

Mali yıl: Takvim yılı

İletişim Bilgileri:

Kullanılan Telefon Hatları: 614,000 (2006)

Cep Telefonu: 4,343 milyon (2006)

Telefon Sistemi: Telefon hizmeti dijital donanımlarla son zamanlarda geliştiriliyor. Telefon hatlarında fiber kablolar kullanılıyor.

Radyo Yayın İstasyonları: AM 6, FM 5, kısa dalgalı 1 (1999)

Televizyon Yayın İstasyonları: 20 (1995)

Internet Ülke Uzantısı: .jo

İnternet Toplayıcıları: 72 (2007)

İnternet Kullanıcıları: 796,900 (2006)

V)Ulaşım ve Taşımacılık

Havaalanı: 17 (2007)

Asfalt Döşenmiş Uçak Pistine Sahip Havaalanı: 15

Toplam: 3,047 m: 7

2,438 den 3,047 m ye:6

1,524 den 2,437 m ye:1

914 den 1 m ye: 1 (2007)

Asfalt Döşenmiş Uçak Pisti Olmayan Havaalanı: 2
914 m den az: 2 (2007)

Helikopter Pisti: 1

Boru Hatları: Gaz: 426 km petrol: 49 km (2006)

Demiryolları: 505 km (2006)

VI)Askeri Güç

Askeri Organlar: Ürdün Askeri Gücü (JAF), Ürdün Krallığı Kara Gücü, Ürdün Krallık Donanması, Ürdün Krallığı Hava Gücü, (Al-Quwwat al Jawwiya al Malakiya al Urduniya), Özel Operasyon Kuvveti (Socom), Kamu Güvenlik Direktörlüğü.

Askerlik Hizmeti yaşı ve Zorunluluğu: Gönüllü olmak için 17 yaşında olmak gerekir. Erkeklerin 37 yaşına kadar kayıt için çağrılmasına rağmen askere çağrılma yaşı 1999 dan beri 18 yaşına ertelenmiştir. Kadınlar askere çağrılmaz ancak sıcak çatışma olmayan bir askeri pozisyona gönüllü olabilirler.

Askerlik Hizmeti için Uygun İnsan Gücü:

Ø Erkek: 20–49: 1.573,995

Ø Kadın: 17–49: 1.346,642 (2005 verileri)

Askerlik Hizmeti için Donanımlı İnsan Gücü:

Ø Erkek: 20–49: 794,988

Ø Kadın: 20–49: 849,500 (2005 verileri)

Askerlik Hizmetine Alınan Yıllık İnsan Gücü:

Ø Erkek: 17–49: 1.348.076

Ø Kadın: 17–49: 1.158.011 (2005 verileri)

Askeri Harcamalar – GSYİH Yüzdeliği: % 8,6 (2006)

VII) Milletler Üstü Konular

Uluslararası Uyuşmazlıklar: Yaklaşık iki milyon Iraklı Irakta ki çatışmada yenildi ve Suriye ile Ürdün’e sığındı; Suriye’nin tahditleri askıya almasıyla 2004 anlaşması sınır uyuşmazlığı oluşturdu.

VIII) Mülteciler ve Yurtiçinde Yerinden Edilmiş Kişiler:

Mülteciler: 1,835,704 (Filistinli) 700,000-1,000,000 (Irak), 160,000 (1967 Arap-İsrail savaşı)